ลูกตัวเหลือง เรื่องไม่เล็ก ที่ต้องรู้ว่าเกิดจากอะไรและรักษาให้ถูกต้อง



ภาวะตัวเหลือง (Jaundice) เกิดจากการที่ร่างกายมีสารสีเหลืองที่เรียกว่า บิลิรูบิน (Bilirubin) ในกระแสเลือดมากกว่าปกติ บิลิรูบิน เกิดจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดง โดยมีตับเป็นอวัยวะสำคัญที่จะเปลี่ยนแปลงสารสีเหลืองนี้ เพื่อขับออกทางท่อน้ำดี โดยออกมากับอุจจาระ และขับออกมาทางปัสสาวะด้วย

สาเหตุที่เด็กแรกเกิดตัวเหลือง

ภาวะปกติที่ไม่ใช่โรค (physiological jaundice) พบเป็นส่วนใหญ่ในทารกหลังคลอด เนื่องจากขณะอยู่ในครรภ์มารดา ทารกมีจำนวนเม็ดเลือดแดงมากกว่าทารกหลังคลอด เม็ดเลือดแดงส่วนเกินนี้จะถูกทำลาย สารฮีมภายในถูกเปลี่ยนเป็นบิลิรูบิน แม้ทารกที่มีสุขภาพแข็งแรงดี ประมาณ 50-60% ก็อาจมีตัวเหลืองได้ตั้งแต่อายุ 2-3 วัน และมักจะหายเหลืองเมื่อมีอายุ 5-7 วัน
 
ภาวะตัวเหลืองที่เกิดจากการแตกทำลายของเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้น
 
  • หมู่เลือดของคุณแม่และทารกไม่เข้ากัน มักพบในคุณแม่หมู่เลือดโอ และทารกหมู่เลือด เอ หรือ บี หรือคุณแม่ที่มีหมู่เลือด Rh ลบ โดยที่ทารกมี Rh บวก
  • ทารกที่มีความผิดปกติของเม็ดเลือดแดง หรือขาดเอนไซม์บางอย่างในเม็ดเลือดแดง เช่น G 6 PDทำให้เม็ดเลือดแดงแตกทำลายง่าย
  • ทารกมีเม็ดเลือดแดงจำนวนมาก โดยเฉพาะทารกที่คลอดจากมารดาที่เป็นเบาหวาน
  • ทารกมีเลือดออกหรือเลือดคั่งเฉพาะส่วน เช่น ภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มกะโหลกศีรษะ ทารกหน้าคล้ำหลังคลอด เป็นต้น
  • การติดเชื้อในทารกแรกเกิด ซึ่งมักมีอาการซึม ไม่ดูดนม อาจท้องอืด อาเจียน มีไข้ หรือไม่มีก็ได้ ฯลฯ
 

สาเหตุอื่น ๆ ที่เด็กแรกเกิดตัวเหลือง
  • นมแม่ดีที่สุดสำหรับทารก แต่เด็กทารกที่ดูดนมแม่อาจพบมีภาวะตัวเหลืองในปลายอาทิตย์แรก และอาจเหลืองนานเกิน 7-10 วันได้
  • โรคบางอย่างทำให้ทารกมีภาวะตัวเหลืองนาน เช่น ภาวะพร่องฮอร์โมนจากต่อมไทรอยด์ ทารกที่มีการทำงานของตับไม่ดี เช่น ตับอักเสบ
  • โรคอื่น ๆ ที่พบน้อยมาก เช่น มีการอุดตันของท่อน้ำดี สารสีเหลืองจึงขับออกมาไม่ได้
  • ทารกคลอดก่อนกำหนด เนื่องจากตับทำงานได้ไม่ดีเท่าทารกที่คลอดครบกำหนด จึงอาจพบภาวะตัวเหลืองได้สูงกว่าปกติ
 
อันตรายจากบิลิรูบินที่สูงเกินไป รูบิลินจะผ่านเข้าสู่สมองไปจับกับเซลล์สมองอาจทำให้มีอาการผิดปกติ เช่น ซึมไม่ดูดนม ร้องเสียงแหลมชักเกร็ง หลังแอ่น ทารกมีปัญญาอ่อน พิการหูหนวกตามมาได้

การรักษาเด็กแรกเกิดตัวเหลือง
 
1. การส่องไฟ โดยใช้หลอดไฟพิเศษ ที่ให้แสงสีฟ้า ขณะฉายแสงจะถอดเสื้อผ้าทารก ปิดตา และแพทย์จะตรวจเลือดดูระดับสารสีเหลืองเป็นระยะๆ จนลดลงอยู่ในระดับที่ปลอดภัย โดยปกติแล้ว ผลเสียของการส่องไฟ มีเพียงอาจทำให้ขาดน้ำ น้ำหนักลดบ้าง เนื่องจากร่างกายจะเสียน้ำเพิ่มขึ้นจากการส่องไฟเท่านั้น

2. การเอาเลือดเด็กทารกที่มีบิลิรูบินสูงออกจากตัวเด็กและเติมเลือดอื่นเข้าไปแทนจะใช้วิธีนี้กรณีที่ทารกตัวเหลืองมากส่องไฟแล้วไม่ดีขึ้นจนเกรงว่าอาจเป็นอันตรายต่อสมองได้หรือทารกเริ่มมีอาการแสดงทางสมองแล้ว เพื่อลดระดับบิลิรูบินอย่างรวดเร็ว 

3. แก้ไขสาเหตุของภาวะตัวเหลือง



วิธีสังเกตว่าลูกตัวเหลืองหรือไม่

ทารกบางคน เห็นได้ชัดเจนว่ามีตาและตัวเหลือง กรณีที่ไม่แน่ใจ ในห้องที่มีแสงสว่างพอให้ใช้นิ้วมือกดลงบนผิวหนังเด็ก เมื่อปล่อยมือควรจะเห็นสีขาวซีดกลับเห็นเป็นสีเหลือง ถ้าเห็นชัดเจนที่บริเวณใบหน้าลงมาจนถึงท้อง ควรพามาพบแพทย์ ไม่แนะนำให้นำทารกไปผึ่งแดด หรือให้ทารกดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อรักษาเรื่องภาวะตัวเหลือง
 
 
สอบถามเพิ่มเติม : คลินิกกุมารเวช รพ.กรุงเทพ




 

บทความแนะนำ

9 เทคนิคช่วยให้ลูกเรียนเก่ง
พ่อแม่ต้องระวัง ! ภัยมรณะแฝงร่างในควันบุหรี่
อย่าประมาท เด็กก็เป็นไส้ติ่งอักเสบได้
แนะนำ 6 เพลง ร้องให้ลูกฟังบ่อยๆ ปูทางลูกฉลาดอารมณ์ดี

Facebook Comment