เด็กคลอดก่อนกำหนด ดูแลรักษาถูกวิธี พัฒนาการดีสมวัยได้



เมื่อเด็กคลอดก่อนกำหนด พ่อแม่มักกังวลว่าพัฒนาการจะดีเหมือนเด็กปกติไหม ซึ่งพัฒนาการของเด็กขึ้นอยู่กับปัจจัยทั้งแม่และเด็ก อีกทั้งการดูแลเจ้าตัวน้อยและตรวจร่างกายอย่างใกล้ชิดและสม่ำเสมอตามคาแนะนาของแพทย์ คือหัวใจสาคัญที่ช่วยให้เด็กคลอดก่อนกาหนดมีพัฒนาการได้ดีเทียบเท่าเด็กปกติ

ปัจจัยเสี่ยงคลอดก่อนกำหนดที่มีผลต่อพัฒนาการการเติบโตของลูกน้อย ปัจจัยเสี่ยงคลอดก่อนกำหนดเกิดจากปัจจัยของแม่และปัจจัยของเด็ก ได้แก่

ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากแม่

ปัจจัยเสี่ยงเด็กคลอดก่อนกำหนดมาจากปัจจัยของแม่ก่อนคลอดเป็นหลัก ได้แก่
  • แม่คลอดก่อน 37 สัปดาห์ อายุครรภ์ยิ่งน้อย ปัญหายิ่งมาก ภาวะแทรกซ้อนยิ่งเยอะ
  • แม่อายุต่ากว่า 16 ปี และแม่อายุมากกว่า 35 ปี
  • แม่เป็นไข้ ติดเชื้อ หรือมีน้ำเดินก่อนคลอดนานมากกว่า 18 ชั่วโมง
  • แม่ปากมดลูกสั้นอาจคลอดก่อนกาหนด
  • แม่มีโรคประจาตัว เช่น หัวใจ เบาหวาน ฯลฯ
  • แม่เคยมีประวัติคลอดก่อนกาหนดมาแล้ว
  • แม่ตกเลือดหรือครรภ์เป็นพิษ
  • แม่มีครรภ์แฝด
  • แม่มีความผิดปกติของมดลูก มดลูกมีผนังพังผืดกั้น หรือมีเนื้องอกมดลูก ทาให้เด็กโตไม่เต็มที่


ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากทารก

ปัจจัยเสี่ยงจากทารกก่อนคลอด ได้แก่
  • ทารกมีความพิการหรือโรคทางพันธุกรรมบางชนิด
  • ทารกเติบโตช้าในครรภ์

ผลกระทบเมื่อเด็กคลอดก่อนกำหนด

แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับอายุครรภ์ โดยทั่วไปที่พบ ได้แก่
  • ขาดออกซิเจน หายใจลาบาก หยุดหายใจ
  • เลือดออกในโพรงสมอง
  • ความเข้มข้นของเลือดต่ำ ซีด
  • ภาวะโรคปอดเรื้อรัง
  • ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ
  • จอประสาทตาเจริญเติบโตไม่ดี
  • โรคหัวใจพิการแต่กาเนิด มีช่องเปิดระหว่างหลอดเลือดหัวใจใหญ่ทั้งสองเส้น (Patent Ductus Arteriosus - PDA) โดยปกติจะต้องปิดภายใน 24 ชั่วโมง หากไม่ปิดหัวใจจะทางานหนัก มีโอกาสเกิดหัวใจวาย


ดูแลรักษาเด็กคลอดก่อนกำหนด

เมื่อเด็กคลอดก่อนกำหนด พ่อแม่จะต้องวางแผนร่วมกับทีมกุมารแพทย์ สูติ-นรีแพทย์ ในการกาหนดขั้นตอนการรักษาที่เหมาะสมระหว่างการรักษาและหลังคลอดเพื่อให้เจ้าตัวเล็กมีสุขภาพแข็งแรงและพัฒนาการสมวัยในด้านต่าง ๆ ได้แก่
  • ด้านการหายใจ ทีมกุมารแพทย์สาขาทารกแรกเกิดจะทำการให้สารเคลือบปอดเพื่อให้หายใจได้เองเร็วขึ้น และลดระยะเวลาการใส่ท่อช่วยหายใจ โดยจะต้องรักษาออกซิเจนให้อยู่ในระดับปกติ ไม่สูงหรือน้อยเกินไป
  • ด้านโภชนาการ มีการให้สารอาหารพิเศษทางเส้นเลือด ทั้งโปรตีน ไขมัน วิตามิน เกลือแร่ต่าง ๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดสารอาหารตั้งแต่สัปดาห์แรกจนถึงเวลาที่เด็กเริ่มกินได้เอง ซึ่งการเริ่มให้สารอาหารอย่างรวดเร็วจะทาให้ทารกมี โภชนาการที่ดี ช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการให้เด็กมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้นมแม่สาคัญมาก ช่วยลดอัตราการเกิดลำไส้อักเสบในทารกแรกเกิดได้ด้วย
  • ด้านหัวใจ มีการตรวจเช็กและดูแลรักษาอย่างเหมาะสม โดยสามารถรักษาได้ด้วยยา หรือการผ่าตัดผูกเส้นเลือด ซึ่งเป็นการผ่าตัดที่มีความเสี่ยงต่า
  • ด้านสมอง แพทย์จะทำการอัลตราซาวนด์ภายในสัปดาห์แรกหลังคลอด 1 ครั้ง และก่อนกลับบ้าน 1 ครั้ง เพื่อตรวจเช็กความเสี่ยงภาวะเลือดออกในสมอง
  • ด้านดวงตา แพทย์จะทำการตรวจคัดกรองดวงตา จอประสาทตาว่ามีความผิดปกติของเส้นเลือดจอประสาทตาหรือไม่ หากพบความผิดปกติจะต้องทำการรักษาอย่างเหมาะสม
  • ด้านกระดูก ทารกก่อนกาหนดมาก ๆ อาจมีความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกบาง หากพบว่ามีภาวะกระดูกบาง แพทย์จะพิจารณาเสริมแคลเซียมและวิตามินดีให้กับทารก


นอกจากนี้เด็กคลอดก่อนกำหนดจะต้องมีการตรวจติดตามพัฒนาการตามวัยตามที่แพทย์นัดเพื่อป้องกันความผิดปกติและดูแลส่งเสริมให้มีพัฒนาการเท่าเทียมเด็กปกติ รวมทั้งมีการฉีดวัคซีนตามวัยเพื่อสุขภาพที่แข็งแรง


พ่อแม่ช่วยเสริมพัฒนาการลูก

พ่อแม่สามารถช่วยส่งเสริมพัฒนาการเจ้าตัวเล็กคลอดก่อนกาหนดได้ระหว่างที่อยู่โรงพยาบาล ด้วยการอุ้มและสัมผัสด้วยการกอดแบบจิงโจ้ Kangaroo Care เนื้อแนบเนื้อตามคำแนะนาของกุมารแพทย์ การทำ Kangaroo Mother Care ช่วยเพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจทารกให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ ทำให้อัตราการหายใจคงที่ ควบคุมอุณหภูมิให้เหมาะสม เพิ่มน้้ำหนักตัวและการเจริญเติบโตของทารก ลดความเจ็บปวดและความเครียดของทารก ทำให้หลับได้นานขึ้น

ที่สาคัญช่วยลดระยะเวลาในการอยู่โรงพยาบาล และสิ่งสาคัญที่ควรทำควบคู่กันไป คือการให้นมแม่โดยการดูดจากเต้าเมื่อทารกมีความพร้อม เพื่อเพิ่มความผูกพันระหว่างทารกกับมารดา

ทุกวันที่ 17 พฤศจิกายนของทุกปี องค์การอนามัยโลกกาหนดให้เป็นวันทารกเกิดก่อนกาหนดโลก (World Prematurity Day) หน่วยดูแลทารกแรกเกิดวิกฤติ โรงพยาบาลกรุงเทพ อยากให้คุณพ่อคุณแม่ให้ความสาคัญกับการดูแลทารกตั้งแต่วันแรกที่คุณแม่ตั้งครรภ์เพื่อให้ทารกมีสุขภาพที่แข็งแรงในวันที่ลืมตาดูโลก

แต่หากทารกคลอดก่อนกำหนดกุมารแพทย์สาขาทารกแรกเกิดและปริกาเนิด โรงพยาบาลกรุงเทพ พร้อมดูแลตลอด 24 ชั่วโมง โดยทางานร่วมกับสูติ-นรีแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม โดยแจ้งรายละเอียดให้คุณพ่อคุณแม่ทราบครบทุกขั้นตอนเพื่อความเข้าใจที่ถูกต้อง นอกจากนี้ยังพร้อมประสานงานอย่างเป็นระบบในการรับและดูแลผู้ป่วยต่อจากโรงพยาบาลอื่น ๆ เพื่อให้เจ้าตัวน้อยสุขภาพแข็งแรงมีพัฒนาการที่สมวัยและเติบโตอย่างงดงาม


ข้อมูล : พญ.สุกัญญา ทักษพันธุ์ กุมารแพทย์สาขาทารกแรกเกิดและปริกำเนิด หน่วยดูแลทารกแรกเกิดวิกฤติ โรงพยาบาลกรุงเทพ
พญ.อรวรรณ อิทธิโสภณกุล กุมารแพทย์สาขาทารกแรกเกิดและปริกำเนิด หน่วยดูแลทารกแรกเกิดวิกฤติ โรงพยาบาลกรุงเทพ

สอบถามเพิ่มเติม : หน่วยดูแลทารกแรกเกิดวิกฤติ โรงพยาบาลกรุงเทพ โทร. 1719





 

บทความแนะนำ

คลิปเด็กน้อยจมน้ำในสระ ไม่มีใครช่วย!
5 อาหารเสริมเกราะปกป้องสุขภาพให้ลูกพร้อมเล่นกับเพื่อนและปรับตัว
หน้าร้อนต้องรู้! 4 โรค หน้าร้อนอันตรายที่เด็กเสี่ยงเป็นมากที่สุด พร้อมวิธีรับมือ
ดูแลแผลผ่าคลอดไม่ให้เป็นแผล

Facebook Comment