อาหารเจของแม่ท้อง

อาหารเจ เทศกาลกินเจเป็นช่วงเวลาที่หลายๆ คนตั้งใจที่จะถือศีลด้วยการละเว้นการทานเนื้อสัตว์ การฆ่าสัตว์ตัดชีวิต และทำจิตใจให้บริสุทธิ์ แม่ตั้งครรภ์ แม่ท้องหลายคนก็ตั้งใจจะกินเจเหมือนกัน แต่ก็เกิดกังวลว่าอาหารเจ การกินเจจะมีผลอะไรกับลูกในท้องหรือไม่ ลูกจะได้รับสารอาหารครบถ้วนหรือไม่ วันนี้เรามีแนะนำมาฝากแม่ท้องที่จะกินเจ การเลือกอาหารเจในช่วงเทศกาลกินเจนี้ค่ะ

กินเจ, อาหารเจ, เทศกาลกินเจ, อาหารเจกับแม่ท้อง, แม่ตั้งครรภ์, อาหารมังสวิรัติ, มังสวิรัติ, อาหารเสริม, วิตามิน, แม่ท้องกินเจ, infographic, อินโฟกราฟฟิค, อินโฟกราฟฟิก

อาหารเจกับแม่ท้อง

หลักปฏิบัติข้อหนึ่งในการกินเจ อาหารเจคือ ห้ามกินเนื้อสัตว์และผักที่มีกลิ่นฉุน ซึ่งค่อนข้างตรงกันข้ามกับความต้องการของแม่ท้องที่ต้องกินอาหารให้หลากหลายเพื่อใช้เป็นสารอาหารสำหรับลูกในครรภ์ โดยเฉพาะอาหารประเภทเนื้อสัตว์และผัก

ดังนั้นการกินเจอาจทำให้แม่ท้องขาด โปรตีน วิตามินบี 12 และกรดอะมิโน แม้ว่าผักหลายชนิดจะมีโปรตีนเข้ามาทดแทนโปรตีนจากเนื้อสัตว์ แต่ก็มีกรดอะมิโนในสัดส่วนที่น้อยกว่าปกติ ถ้าแม่ท้องต้องการกินเจเพื่อการรักษาสุขภาพที่จึงอาจไม่เหมาะแต่ก็สามารถทานได้ แต่แนะนำให้กินอาหารมังสวิรัติแทน เพราะแม้ว่าอาหารมังสวิรัติจะกินเนื้อสัตว์ไม่ได้เช่นเดียวกับอาหารเจ แต่ก็สามารถกินนม เนย และไข่ได้ ซึ่งแหล่งอาหารเหล่านี้มีโปรตีนเพียงพอที่จะไปทดแทนโปรตีนจากเนื้อสัตว์

นอกจากนี้อาหารเจในบ้านเราค่อนข้างเน้นไปทางแป้งและน้ำมัน การกินอาหารเจติดต่อกันหลายวันอาจทำให้เกิดการสะสมของไขมัน ซึ่งอาจทำให้น้ำหนักตัวแม่ท้องมากขึ้นมากกว่าปกติ ทารกมีน้ำหนักตัวเพิ่มมากกว่าปกติ หรือแม้แต่ไขมันสะสมตามร่างกายที่ทำให้แม่ท้องต้องกลุ้มใจกับการลดน้ำหนักหลังคลอดได้



แม่ท้องกินเจอย่างไรให้สุขภาพดี

โดยปกติผู้หญิงที่กินเจเป็นประจำอย่างเคร่งครัดเมื่อรู้ตัวว่าท้องก็จะเลื่อนช่วงเวลาการกินเจออกไปจนกว่าจะคลอดแล้วค่อยเริ่มกินใหม่ แต่สำหรับแม่ท้องที่มีต้องการกินเจจริงๆ หรือไม่สามารถกินอาหารมังสวิรัติเพื่อทดแทนอาหารเจ ก็สามารถกินเจได้ แต่แม่ท้องต้องกินอาหารที่มีวิตามินเกือบทุกชนิดเพิ่มขึ้นมากกว่าปกติ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารครบถ้วนและเพียงพอต่อความต้องการของทั้งแม่และทารก เช่น อาหารจำพวกถั่ว ธััญพืช งา เมล็ดดอกทานตะวัน เป็นต้น

อาหารประเภทถั่วธัญพืชในอาหารเจที่เพิ่มวิตามินให้แม่ท้องกินเจ

กลุ่ม A กลุ่ม B กลุ่ม C กลุ่ม D
ธัญพืชซ้อมมือ ถั่วเมล็ดแห้ง ถั่วเปลือกแข็ง มันฝรั่ง
ข้าวสาลี ถั่วลิสง มะม่วงหิมพานต์ ผักใบเขียว
ลูกเดือย ถั่วเขียว ถั่วพิสตาชิโอ
ข้าวโพด ถั่วเหลือง ถั่วอัลมอนด์
ข้าวฟ่าง ถั่วรูปไต เมล็ดฟักทอง
ถั่วเลนทิล เมล็ดดอกทานตะวัน
ถั่วลันตา งา


โดยปกติคนทั่วไปควรได้รับปริมาณสารอาหารใน 1 มื้ออย่างน้อย ดังนี้

          • กลุ่ม A อย่างน้อย 2-3 ทัพพี
          • กลุ่ม B+C อย่างน้อย 1/2 ถ้วยตวง (อย่างสุก)
          • กลุ่ม D อย่างน้อย 1/2 (อย่างสุก)
          • ผลิตภัณฑ์ถั่วเหลือง อย่างน้อย 1 ถ้วยตวง
          • ผลไม้ อย่างน้อย 1 ผลกลาง

กินเจ, อาหารเจ, เทศกาลกินเจ, อาหารเจกับแม่ท้อง, แม่ตั้งครรภ์, อาหารมังสวิรัติ, มังสวิรัติ, อาหารเสริม, วิตามิน, แม่ท้องกินเจ

สำหรับแม่ท้องที่กินเจหรือแม่ที่ให้นมลูกจะต้องเพิ่มการกินอาหารประเภทถั่ว ธัญพืชมากขึ้นเป็น 2 เท่า และแม่ท้องควรกินเจโดยคำนึงถึงอายุครรภ์เป็นหลักเช่น

          • แม่ท้องอายุครรภ์ 2-4 เดือนแรก คุณหมออาจจะไม่แนะนำให้กินเจ แต่ถ้าต้องกินเจก็ควรกินอาหารตามตารางข้างต้นเสริม 2-3 เท่า โดยเฉพาะสำหรับแม่ท้องที่ไม่เคยกินเจมาก่อน ยิ่งไม่แนะนำเพราะการกินเจต้องมีการเตรียมตัวก่อน 1 วัน ซึ่งเป็นวันที่ร่างกายต้องปรับตัวอย่างมาก จึงอาจทำให้แม่ท้องไม่มีเรี่ยวแรงได้ นอกจากนี้การกินเจในช่วงที่กำลังท้องอยู่อาจทำให้ร่างกายขาดสารอาหาร และไปหยุดยั้งการเจริญเติบโตบางส่วนของลูกในท้องได้
          • ช่วงอายุครรภ์ประมาณ 7-8 เดือน สามารถกินเจปกติได้ เนื่องจากทารกในท้องมีร่างกายที่สมบูรณ์แล้ว แต่ต้องกินอาหารเสริมทดแทนด้วย


แนะนำคุณแม่... เด็กเล็ก ลูกเล็กกินอาหารเจได้ไหม

อาหารเจกับเด็กเล็ก

เด็กเล็กก็เหมือนกับแม่ท้องที่ต้องการสารอาหารครบถ้วน เพราะร่างกายส่วนต่างๆ กำลังเจริญเติบโตโดยเฉพาะสมอง ถ้าเด็กกินอาหารเจเพียง 1 วันหรือ 2 วันก็ไม่เป็นไร แต่ถ้าต้องกินติดต่อกันหลายวันจะทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วน ส่งผลให้การเจริญเติบโตหยุดชะงักได้แม้ว่าจะได้รับอาหารเสริมก็ตาม

คุณหมอจึงไม่แนะนำให้เด็กกินเจ เพราะเด็กจะกินผักได้ไม่หลากหลายเหมือนผู้ใหญ่ ส่วนมากผักที่เด็กกินก็จะมีผักกาดขาว แตงกวา ตำลึง ถั่วฟักยาวและแครอตครั้งละนิดหน่อยเท่านั้น ซึ่งไม่เพียงพอต่อความต้องการ และเด็กก็ไม่สามารถกินนมกินไข่ได้ ขอบเขตการกินอาหารของเด็กจึงเล็กมาก

ถ้าต้องการให้เด็กกินอาหารเพื่อสุขภาพ ขอแนะนำอาหารมังสวิรัติเหมือนกับแม่ท้อง เพราะมีทั้งผัก ถั่ว นม เนยและไข่ มีโปรตีนจากแหล่งต่างๆ ให้เด็กได้รับแม้ว่าเด็กจะกินผักได้น้อยชนิดแต่ก็ยังมีนมมีไข่เสริม และได้รับสารอาหารครบถ้วนตามที่ร่างกายต้องการด้วย


การกินอาหารเจเป็นสิ่งที่ดีต่อสุขภาพ แต่สำหรับแม่ตั้งครรภ์ อาจต้องคำนึงถึงสารอาหารที่ต้องได้รับอย่างพอเพียงเป็นสำคัญ เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อสุขภาพจริงๆ ค่ะ



กินเจ, อาหารเจ, เทศกาลกินเจ, อาหารเจกับแม่ท้อง, แม่ตั้งครรภ์, อาหารมังสวิรัติ, มังสวิรัติ, อาหารเสริม, วิตามิน, แม่ท้องกินเจ, infographic, อินโฟกราฟฟิค, อินโฟกราฟฟิก




ขอขอบคุณข้อมูลและคำแนะนำดีๆ จาก คุณกัญชลี ทิมาภรณ์ นักโภชนาการ