อาหารกับสุขภาพครอบครัว

ตั้งแต่ปี 2550 มานี้ สถิติเด็กไทยไม่ได้สูงมากกว่าเดิม แต่อ้วนมากกว่าเดิมมาก เพราะโภชนาการที่เกินทั้งแคลอรี ความเค็ม ไขมัน แป้ง น้ำตาล ต่างล้นในตัวเด็ก รวมทั้งการไม่ออกกำลังกาย จับเจ่า และมีวิถีชีวิตที่ระบาดทั่วโลกเรียกว่า Sedentary Lifestyle

เร็วๆ นี้หมอมีประสบการณ์เกี่ยวกับผลกระทบจากภาวะโลกร้อน เพราะผู้ใกล้ชิดอาหารเป็นพิษ ต้องเข้าโรงพยาบาล หลังจากเตือนกันมานานว่าในภาวะที่โลกร้อนอย่างนี้ โรคภัยจะเพิ่มขึ้น การเดินทางยิ่งรวดเร็วก็ยิ่งนำโรคเร็ว ส่วนอุตสาหกรรมยิ่งเจริญมากๆ ถ้าไม่ดูแลสิ่งแวดล้อมจะยิ่งก่อมลภาวะและโรคภัย แล้วจะเอาอะไรกันดีระหว่างตัวเลขทางเศรษฐกิจและสุขภาวะของเรา

เพราะโลกเปลี่ยนไปจึงต้องใส่ใจความสะอาดทุกขั้นตอน
เหตุการณ์ครั้งนั้น เริ่มจากที่สมาชิกในครอบครัวกลับมาจากรีสอร์ทชายแดน แล้วเกิดปวดท้องหนักจนต้องเข้าโรงพยาบาล ปรากฏว่าอาหารเป็นพิษ ติดเชื้อรุนแรงต้องพักรักษาตัวอยู่นาน โรคกระเพาะที่มีอยู่เดิมก็กำเริบอีก

ต่อมาครอบครัวเพื่อนของหมอไปกินอาหารทะเลที่ภัตตาคารดังใน กทม. แล้วลงท้องกันหนัก จนน้ำหนักลด หน้าซีดเซียว อีกรายเป็นคู่บ่าวสาวที่ไปฮันนีมูนบนเกาะดัง กลับมาลงท้องหนักอีกเช่นกัน อาการแบบนี้มักได้ยินบ่อย จนรู้สึกเป็นห่วงเรื่องสุขาภิบาลอาหาร ไม่ว่าจะเกิดเพราะมีเชื้อโรคแพร่มากขึ้น อาหารไม่สะอาด อาหารปนเปื้อนสารพิษ ผู้ปรุงอาหารไม่รักษาสุขอนามัยส่วนตัว หรือภูมิต้านทานของคนเราลดลง

หมอคิดว่าคงต้องปลุกระดมเรื่องความสะอาดและมาตรฐานทางสุขาภิบาล ให้คนเลือกกินอาหารคุณภาพและปรุงสุกใหม่ๆ หลักการที่ว่า “กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ” สามารถนำไปใช้ได้เสมอ ไม่ว่าจะเป็นฤดูหนาวที่มีการระบาดของไข้หวัดใหญ่ หรือฤดูร้อนที่มีการระบาดของโรคท้องร่วง โรคอหิวาต์ และฤดูฝนที่อาจมีการปนเปื้อนในน้ำ ยิ่งมีน้ำท่วมก็ยิ่งป่วยมากขึ้น

ปัจจุบันเรามักตื่นตัวแต่กับ Organic Food คืออาหารที่มาจากการเกษตรที่ปราศจากสารอนินทรีย์ เช่น ปลูกผักลอยฟ้า ปลูกผักในน้ำ เน้นกินสมุนไพร กินผัก 5 สี 5 อย่างทุกวัน เน้นลดมัน ลดหวาน ลดเค็ม จนลืมเรื่องความสะอาดของการปรุงอาหารและวัตถุดิบต่างๆ แม้แต่ข้าวมันไก่ที่ดูจะสุกทุกกระบวนการ แต่ถ้ามือผู้ปรุงไม่สะอาด (ออกจากห้องน้ำต้องล้างมือให้สะอาดมากๆ ทุกครั้ง เพราะมือจะต้องโปะลงบนไก่) เขียงไม่สะอาด ไก่ยังมีเลือดสดแดงๆ ติดอยู่ ก็เป็นสาเหตุของโรคท้องเสียจากเชื้อซัลโมเนลล่ารุนแรงได้

ดังนั้นอาหารจานเด็ดทั้งหลาย นอกจากดูหน้าร้านตกแต่งสวยงามแล้ว ต้องดูเข้าไปถึงหลังครัวและห้องน้ำด้วยว่าถูกสุขอนามัยหรือไม่ หมอคิดว่าทางสาธารณสุขและ กทม. รวมทั้ง อปท. และ อปต. คงต้องเน้นปลุกระดมเรื่องความสะอาดกันอีกครั้งแบบ Clean Food, Clean Chef, Clean Place and Good Taste ซึ่งหมอขอฝากเตือนเพราะระยะนี้โรคติดเชื้อมากจริงๆ ค่ะ
โภชนาการในยุคแห่ง Sedentary Lifestyle Functional Food มาแรง เช่น น้ำผลไม้สำเร็จรูปรสเลิศของไทย ดังถึงต่างประเทศ หาใครเปรียบยาก จะมีผลดีมากหากทำถูกวิธี เวลานี้น้ำมันมะพร้าวกลั่นเย็นก็ดัง เหมือนที่ฝรั่งเขาโปรโมตน้ำมันโอลีฟซึ่งน่าดีใจกับคนไทย แต่ถ้ามีผลงานวิจัยชัดเจนและมีการพิสูจน์ทางการแพทย์รายงานอย่างเป็นทางการจะยิ่งทำให้หนักแน่นขึ้นค่ะ

การศึกษาทั่วโลกพบว่า ทุก 10 ปี ค่าเฉลี่ยความสูงของเด็กจะเพิ่มขึ้น เนื่องจากโภชนาการดีขึ้น การให้วัคซีนคุมโรคทำให้เด็กไม่ป่วยและไม่ตายจากโรคติดเชื้อ เช่น ฝีดาษ โปลิโอ คอตีบ ไอกรน ตับอักเสบ ความเจริญทางเทคโนโลยีทำให้เด็กสูงขึ้นจริงในช่วงประมาณปี 2514 ที่หมอกลับจากสหรัฐฯ จนถึงประมาณ 30 ปีต่อมา แต่ปี 2550 มานี้รู้สึกว่าสถิติเด็กไทยก็ไม่ได้จะสูงมากกว่าเดิม แต่อ้วนมากกว่าเดิมมาก เพราะโภชนาการที่เกินทั้งแคลอรี ความเค็ม ไขมัน แป้ง น้ำตาล ต่างล้นในตัวเด็ก รวมทั้งการไม่ออกกำลังกาย จับเจ่าและมีวิถีชีวิตที่ระบาดทั่วโลกเรียกว่า Sedentary Lifestyle คือ ดูทีวี เล่นคอม ท่องเน็ต เล่นไอแพด ไอโฟน และก็กินๆๆ ไม่ว่าจะเป็นของหวานๆ ขนมถุง ฟาสต์ฟู้ด น้ำอัดลม น้ำหวาน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่ช่วยให้เด็กสูง แต่เด็กจะอ้วนขึ้น

 

Screen Shot 2014-12-24 at 10.19.23 AM

ดังนั้นเราควรหันมาให้เวลากับเรื่องอาหารการกินและการออกกำลังกายของเด็ก ถามตนเองและลูกๆ ว่า “วันนี้เดินบ้างหรือยัง เดินกี่ก้าว” การใช้ชีวิตประจำวันสำคัญมากเช่นเดียวกับการให้เด็กพัฒนาตนเอง ทั้งความคิด การแก้ปัญหา การคิดทำอะไรด้วยตนเอง ไม่เรียกร้องแต่คนอื่น คิดเอง ทำเอง ขยันหมั่นเพียร เป็นคนดี ช่วยเหลือผู้อื่น วันๆ ไม่หมกมุ่นกับการกิน การเที่ยว คิดแต่เรื่องตนเองเป็น Self-centered ไม่เห็นใจคนอื่น เรียกร้องพ่อแม่อย่างไม่สิ้นสุด

ซึ่งพ่อแม่เริ่มฝึกลูกได้ตั้งแต่เล็กๆ ด้วยการให้ความใกล้ชิดและเป็นตัวอย่างให้ลูก ฝึกให้ลูกมีความรับผิดชอบ มีเหตุผล รวมทั้งฝึกเรื่องการกินอาหารด้วย โดยสามารถเริ่มได้ดังนี้

1. วินัยในการกินอาหาร ควรให้นั่งเป็นที่เป็นทาง นั่งโต๊ะเรียบร้อย ก่อนมื้ออาหารต้องล้างมือให้สะอาด มีมารยาทในการกิน ไม่เลอะเทอะ ไม่พูดขณะอาหารเต็มปาก ไม่มูมมาม ใช้ช้อนกลางตักอาหาร คิดเผื่อผู้อื่น เช่น เลื่อนจานอาหารให้ผู้อื่น ไม่แย่งกินคนเดียว ไม่เขี่ยอาหารให้กระจายทั่ว กินเสร็จแล้วรวบช้อนส้อม ช่วยพ่อแม่เก็บโต๊ะอาหาร กินเป็นมื้อเป็นคราว อิ่มแล้วก็เก็บเลย พ่อแม่ไม่ต้องตามไปอ้อนวอนให้ลูกกินอีก

ถ้าเขาจะทดสอบพ่อแม่โดยกินเล่นๆ มื้อต่อไปเขาจะหิวและมีวินัยมากขึ้น วินัยในการกินอาหารเป็นเวลา เป็นที่เป็นทาง และมารยาทบนโต๊ะอาหาร จะเป็นประตูนำเขาสู่การมีมารยาทดีในสังคม แล้วคนจะชอบเขา

2. สำรวมในขณะกิน กินพอดีๆ ไม่กินจนล้นกระเพาะ ซึ่งเป็นบ่อเกิดของโรคอ้วน ไขมันอุดตัน ความดันโลหิตสูง และเบาหวาน การเคี้ยวช้าๆ จะช่วยกระตุ้นสมองให้พัฒนาดีด้วย ดีกว่าการรีบๆ กิน รีบๆ กลืนๆ จนจุก ซึ่งอาจก่อให้เกิดกรดไหลย้อนและโรคอื่นๆ ในภายหลัง เด็กที่กินอาหารสำรวมเรียบร้อยเป็นภาพน่าดูน่าชมมาก ใครๆ ก็จะชมคุณพ่อคุณแม่ด้วย

3. อย่าให้ลูกติดรสชาติมากเกินไป โดยเฉพาะรสเค็ม ถ้าติดตั้งแต่เด็กจะแก้ยาก อาจก่อให้เกิดโรคไตตอนเป็นผู้ใหญ่ รสหวานในเด็กถ้าติดจนโตแก้ยากที่สุด เช่นเดียวกับของทอด ถ้าพ่อแม่สังเกตว่าลูกชอบทำอะไรโอเวอร์มากไป แนะนำให้เขากินผักผลไม้เยอะๆ แทนที่พวกแป้ง ของหวาน ของมัน แล้วเด็กจะมีสุขภาพดีจนโต

4. กินไม่เลือก เหมือนหลับหูหลับตากิน บางคนไม่มองหรือพิจารณาอาหารเลยเพราะตาจ้องอยู่ที่ไอแพด ไอโฟน ตักกินๆ ไม่มองเลยว่าอะไรอยู่ในจานบ้าง ทั้งที่อาจมีของไม่สะอาดปะปน รวมทั้งของบูด ของจวนจะเสีย ซึ่งมีมากในฤดูร้อน เพราะแบคทีเรียแบ่งตัวรวดเร็วมาก ดังนั้นก่อนจะกินอาหารควรดมๆ ดูก่อน โดยเฉพาะถ้าเราไปในถิ่นที่ไม่คุ้นและไม่แน่ใจ เช่น อาหารทะเลซึ่งอาจมีเชื้อโรคได้

5. ช่วยพ่อแม่ประหยัด โดยกินแต่พออิ่ม ในราคาพอสมควรกับกระเป๋า ถ้าลูกช่วยพ่อแม่ปลูกผักผลไม้ ไปจ่ายกับข้าวด้วย ช่วยมาปรุง เด็กจะเติบโตเป็นเด็กเก่งและดี เอาตัวรอดในอนาคตได้ดีเพราะโลกยุคหน้าจะต้องทำกินกันเอง ไม่มีแม่บ้านแม่ครัวแล้ว

 

Facebook Comment