ทุนชีวิต! เพิ่มพื้นที่สีขาว สร้างพลังบวก

"การเพิ่มพื้นที่สีขาว พัฒนาพลังบวกทั้งจากครอบครัวและจากจิตสำนึกของตัวเด็กเอง ได้กลายมาเป็นวิธีการแก้ปัญหา ส่งผลให้เกิดความรักในบ้าน"

 
คำว่า ทุนชีวิต หรือต้นทุนชีวิต (Life Assets) คือ ทักษะรู้คิดบวกจิตสำนึกทั้งในตัวเด็ก และสังคมแวดล้อมที่เด็กอาศัยอยู่ และมีอิทธิพลต่อเด็ก 

สิ่งนี้เป็นสิ่งสำคัญ ที่จะให้เด็กเติบโตขึ้นได้อย่างมั่นคง แข็งแรงทางสภาวะจิตใจ อารมณ์ และสังคม ซึ่งตั้งแต่หมอทำงานมา ปัญหาของเด็กที่มีสาเหตุมาจากสังคมแวดล้อมรอบตัวของเด็กคือ พ่อแม่ บ้าน โรงเรียน และชุมชนที่เด็กอาศัยอยู่เป็นประเด็นสำคัญถึง 75% ในขณะที่สาเหตุเกิดขึ้นจากความเปราะบางของตัวเด็กเองเพียง 25% แต่การที่จะไปแก้ปัญหาเด็กและวัยรุ่นที่เกิดขึ้นนั้น หากเราไปตามอุดรูรั่วด้านพฤติกรรมเสี่ยง ต้องตามแก้ปัญหาแต่ละด้านหลายด้าน ซึ่งได้ผลในระยะสั้น

แต่หากจะแก้ปัญหาให้มีความยั่งยืนที่ดีกว่า ควรที่จะพัฒนาที่เรื่องทุนชีวิต ซึ่งมี Key concept อยู่ 4 ประเด็น โดยหนึ่งในนั้น คือ การพัฒนาพลังบวกให้เด็กและเยาวชน (Positive Child and Youth Development) ซึ่งเป็น Key concept ที่สำคัญลำดับแรกสู่การพัฒนาต้นทุนชีวิต หรือทุนชีวิตที่จะเสนอในครั้งนี้และเพื่อให้เข้าใจเรื่อง การพัฒนาพลังบวกให้มากขึ้น หมอจะยกตัวอย่างเด็กผู้ชายคนหนึ่งให้ฟัง

เด็กคนนี้ วันที่มาพบหมอ นอกจากเกรด 0.26 ที่ติดตัวมาแล้ว เขายังไปไล่ชกรุ่นพี่ ซึ่งจริงๆ กลายเป็นรุ่นเดียวกัน เพราะตกซ้ำชั้นมาหลายปี
หมอเชิญคุณแม่มาคุย ตอนนั้นแม่ด่าทอลูก หมอขอให้แม่สงบสติอารมณ์ แล้วมองในมุมบวก แม่นึกไม่ออก จึงลองถามเด็กว่า แม่ตัวเองมีดีอะไร เด็กตอบทันทีว่ามีดี 3 อย่าง คือ มีข้าวให้กิน มีบ้านให้อยู่ เจ็บไข้ได้ป่วยพาไปหาหมอ สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า เด็กคนนี้ยังมีพื้นที่สีขาว และคิดบวกอยู่ท่ามกลางพื้นที่สีดำที่เขามี  แล้วหมอจึงให้การบ้านแม่ หาพื้นที่สีขาวของลูก หาข้อดีของลูกตัวเองมา

จากนั้นในสัปดาห์ถัดๆ ไป เด็กกลับมาบอกหมอว่า แม่เขาเปลี่ยนไป จากที่บ่น ด่า ตั้งแต่หัวยันเท้า แม่นิ่งมากขึ้น เด็กจึงเปิดเผยข้อมูลตามความรู้สึกของตนเองว่า ปัญหาต่างๆ ของเขา มันเริ่มมาจากตอนเรียนประถม ตอนนั้นเขาเรียนเก่ง  เกือบเป็นตัวแทนเขต ต่อมาพ่อแม่ทะเลาะกันทุกวัน เขาเครียด เขาหนีออกจากปัญหาด้วยลงไปเล่นตู้เกม ติดเกมจนเป็นฮีโร่ในเกม และได้ก๊วนเพื่อนใหม่ เริ่มหนีเรียน ขโมยเงิน ไม่สนใจการเรียน เที่ยวกลางคืน สูบบุหรี่ ดื่มเหล้า ยกพวกตีกัน เข้าแก๊งค์ซิ่งมอเตอร์ไซค์ เริ่มติดยา ขายยาเพื่อให้ได้เงิน คนเดียวล่อไปเกือบทุกวาระแห่งชาติ

หมอเข้าใจ และเห็นใจ จึงสอบถามเด็กไปว่า ด้วยความสามารถของหมอ อยากให้หมอช่วยเรื่องอะไร ที่จะเป็นจุดเปลี่ยนได้ดีที่สุด และในกว่า 10 ปัญหาของเด็กนั้น เขาเลือกที่จะให้พ่อแม่เลิกทะเลาะกันเสียที เขาจะได้มีความสุขในบ้าน ไม่ต้องเป็นอยู่แบบนี้

นี่คือต้นตอของปัญหาจากเด็กคนนี้ ซึ่งหมอว่า เราโชคดีมากที่พ่อแม่ให้ความร่วมมือ ช่วยกันกำจัดด้านลบ และเพิ่มพื้นที่บวกทั้งตัวพ่อแม่เองและลูกเอง

สุดท้ายเคสนี้ สามารถช่วยเด็กจากวิกฤติของปัญหาด้วยพลังบวก และกุญแจดอกสำคัญของกรณีนี้ กลายเป็นพ่อแม่ที่ให้ความร่วมมือ มาช่วยพัฒนาพ่อแม่และสัมพันธภาพที่ดีกับลูก จนลูกเลิกยา และเริ่มหันมาช่วยเหลือพ่อแม่ทำมาหากิน และเข้าเรียนสายอาชีพในที่สุด

นั่นแสดงว่า การเพิ่มพื้นที่สีขาว พัฒนาพลังบวกทั้งจากครอบครัวและจากจิตสำนึกของตัวเด็กเอง ได้กลายมาเป็นวิธีการแก้ปัญหา จนเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน ส่งผลทำให้เกิดความรักความสามัคคีในบ้าน เรียนรู้การอยู่ร่วมกัน การรับฟังกันและกันจากหัวใจอย่างแท้จริง
 


โปรดติดตาม Key Concept ที่ 2 ของทุนชีวิต/ต้นทุนชีวิต ต่อไปได้ในฉบับหน้านะครับ ...
 

บทความแนะนำ

ชวนมาบริจาคเส้นผมเพื่อเด็กๆ ที่เป็นมะเร็ง
Dear MOM with LOVE บอกรักให้แม่รู้
ถอนผม เขย่าขา กัดเล็บ...เห็นทีไม่ดีแน่
รับมือเด็กป่วยบ่อยยามเดินทาง

Facebook Comment